Άρθρα Περίπτερα και φορολογικές υποχρεώσεις

Άρθρα Περίπτερα και φορολογικές υποχρεώσεις

Περίπτερα και φορολογικές υποχρε

Κωνσταντίνος Δημ. Γραβιάς
Πτυχιούχος Οικον. Παν/μίου Πειραιά
Λογιστής - φοροτεχνικός

 

Για το θέμα της φορολογικής μεταχείρισης του εισοδήματος από εκμίσθωση του δικαιώματος της εκμετάλλευσης περιπτέρου είχε γίνει πολύς λόγος τους τελευταίους μήνες, με αφορμή βέβαια και ορισμένες εγκυκλίους που κοινοποιήθηκαν από το υπ. Οικονομικών. Μέσα από την παρούσα ανάλυση θα προσπαθήσουμε να σταχυολογήσουμε τις σχετικές διατάξεις και να παραθέσουμε όσο γίνεται πιο πιο απλά και κατανοητά όσα ισχύουν μέχρι στιγμής.

 

Ι. Γενικά για τα περίπτερα και την εκμίσθωσή τους

i. Διαδικασία καθορισμού και χωροθέτησης περιπτέρων

Με τις διατάξεις του άρθρου 76 του ν. 4257/2014, αντικαταστάθηκε η υποπαράγραφος ΣΤ2 του άρθ. 1 του ν. 4093/2012 (ΦΕΚ Α' 222) και καθορίστηκαν εκ νέου οι προϋποθέσεις παραχώρησης στο εξής, έναντι ανταλλάγματος, των δικαιωμάτων χρήσης των περιπτέρων του ν. 1044/1971, καθώς και των κυλικείων, καφενείων και κουρείων εντός κτιρίων του δημοσίου, των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και των Ν.Π.Δ.Δ.

Οι θέσεις των περιπτέρων καθορίζονται με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου των Δήμων, μετά από σύμφωνη γνώμη της οικείας αστυνομικής αρχής και λαμβάνοντας υπόψη διατάξεις που αφορούν στην προστασία περιβάλλοντος. Ο θέσεις αποτυπώνονται σε σχετικά τοπογραφικά διαγράμματα, στα οποία απεικονίζονται ευκρινώς το κουβούκλιο του περιπτέρου, ο περιβάλλον χώρος του και ο ευρύτερος κοινόχρηστος περιβάλλον χώρος.

Η διάθεση των καθοριζομένων θέσεων περιπτέρων από το δημοτικό συμβούλιο γίνεται ως ακολούθως:

Α. Ποσοστό 30% δίδεται κατόπιν δημόσιας κλήρωσης σε αναπήρους (Α.με.Α.), πολυτέκνους και θύματα πολέμου στην Κύπρο, έναντι καταβολής τέλους. Να σημειώσουμε ότι, απαγορεύεται η περαιτέρω παραχώρηση του δικαιώματος χρήσης σε τρίτους, παρά μόνο για λόγους γήρατος ή αναπηρίας του δικαιούχου σε ποσοστό 67% και άνω. Σε αυτή την περίπτωση η διάρκεια της εκμίσθωσης του δικαιώματος δεν μπορεί να υπερβαίνει το χρόνο λήξης της αρχικής παραχώρησης (10 έτη). Το ύψος του τέλους που πρέπει να καταβάλλουν οι εν λόγω δικαιούχοι καθορίζεται από το δημοτικό συμβούλιο και εισπράττεται, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 13 του από 20.10.58 β.δ/τος, όπως εκάστοτε ισχύουν.

Β. Η διάθεση του υπολοίπου 70% των καθοριζομένων θέσεων γίνεται με δημοπρασία, σύμφωνα με τις εκάστοτε ισχύουσες διατάξεις περί δημοπρασιών προς εκμίσθωση δημοτικών ακινήτων (π.δ. 270/81). Σε κάθε περίπτωση αποκλείεται η απευθείας παραχώρηση των θέσεων αυτών.Για τον καθορισμό της τιμής εκκίνησης του καταβλητέου μισθώματος, η οικονομική επιτροπή λαμβάνει υπόψη κάθε στοιχείο προσδιοριστικό της αξίας της θέσης του περιπτέρου και ιδίως τα κυκλοφοριακά δεδομένα, την εμπορικότητα των οδών και τη δυνατότητα περαιτέρω παραχώρησης του περιβάλλοντος κοινόχρηστου χώρου.Σημειώνεται ότι σε κάθε περίπτωση, για την παραχώρηση κοινόχρηστου χώρου πέρα από αυτόν που καταλαμβάνει το κουβούκλιο του περιπτέρου, εφαρμόζονται οι διατάξεις του άρθρου 13 του από 20.10.58 β.δ/τος, όπως εκάστοτε ισχύουν.

ii. Χρόνος παραχώρησης

Σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, ο χρόνος παραχώρησης δεν μπορεί να υπερβαίνει τα δέκα (10) έτη, ανεξαρτήτως του τρόπου παραχώρησης. Σε περίπτωση θανάτου του δικαιούχου, εντός του χρόνου της παραχώρησης, ήτοι της δεκαετίας, οι κληρονόμοι αυτού, σύζυγος ή τα ενήλικα τέκνα, υπεισέρχονται αυτοδικαίως στο δικαίωμα αυτό για το εναπομείναν χρονικό διάστημα της παραχώρησης, εφόσον δηλώσουν την επιθυμία τους αυτή στην αρμόδια αρχή.

iii. Εκμίσθωση του δικαιώματος εκμετάλλευσης σε τρίτους

Η εκμίσθωση επιτρέπεται μόνο για λόγους γήρατος ή αναπηρίας του δικαιούχου σε ποσοστό 67% και άνω, ανεξαρτήτως του τρόπου παραχώρησης. Η διάρκεια της μίσθωσης δεν μπορεί να υπερβαίνει τον χρόνο λήξης της παραχώρησης, ήτοι τα 10 έτη κατ’ ανώτατο. Αντίγραφο του μισθωτηρίου προσκομίζεται εντός (30) τριάντα ημερών στον οικείο δήμο, ο οποίος εκδίδει πράξη με την οποία διαπιστώνεται η περαιτέρω παραχώρηση.

Σε περίπτωση θανάτου του δικαιούχου, οι κληρονόμοι αυτού, εφόσον υπάρχουν, ή ο μισθωτής υποχρεούνται να αναγγείλουν εντός (1) ενός μηνός το θάνατο αυτού στον οικείο δήμο. Οι συμβάσεις μίσθωσης που δεν έχουν λήξει εξακολουθούν να ισχύουν μέχρι τη λήξη τους. Στην περίπτωση που δεν υπάρχουν διάδοχοι, τυχόν μίσθωση συνεχίζεται μέχρι τη λήξη της, κατόπιν αιτήματος του μισθωτή και τα μισθώματα και τέλη της περιόδου αυτής καταβάλλονται στον οικείο δήμο.

Παράλληλα, προβλέπεται ότι τον δικαιούχο μπορεί να αναπληρώνει ο/η σύζυγος και τα ενήλικα τέκνα, τα στοιχεία των οποίων αναγράφονται στην πράξη παραχώρησης.

 

II. Περιπτώσεις παραχώρησης και μίσθωσης περιπτέρων

Με βάση όσα αναφέραμε ανωτέρω στην ενότητα Ι μπορούμε να ξεχωρίσουμε τις ακόλουθες περιπτώσεις αναφορικά με το θέμα παραχώρησης και μίσθωσης των περιπτέρων.

i. Οι Ο.Τ.Α. παραχωρούν κατόπιν κληρώσεως σε ανάπηρους, πολύτεκνους, κ.λπ. το 30% του ποσοστού των περιπτέρων και οι τελευταίοι καταβάλουν ένα ειδικό τέλος προς τους Ο.Τ.Α.

ii. Οι Ο.Τ.Α. διαθέτουν κατόπιν δημοπρασίας το υπόλοιπο 70% των περιπτέρων σε τρίτους οι οποίοι καταβάλουν στους Ο.Τ.Α. το σχετικό μίσθωμα.

iii. Οι ανάπηροι, κ.λπ. ή οι τρίτοι που τους έχει παραχωρηθεί το δικαίωμα εκμετάλλευσης (ανεξαρτήτως του τρόπου παραχώρησης), μισθώνουν σε τρίτους τη χρήση του περιπτέρου και λαμβάνουν ένα ποσό κάθε μήνα το οποίο θεωρείται κατά το ν. 4172/2013 ως εισόδημα από παραχώρηση δικαιώματος.

 

III. Φορολογική αντιμετώπιση όλων των περιπτώσεων που αφορούν στα περίπτερα

i. Παραχώρηση από τους Ο.Τ.Α. κατόπιν κληρώσεως σε ανάπηρους, πολύτεκνους, κ.λπ. του 30% του ποσοστού των περιπτέρων.

Στην περίπτωση αυτή, οι ανάπηροι καταβάλουν στους Ο.Τ.Α. όπως ήδη αναφέραμε ένα ειδικό τέλος και τίποτα παραπάνω. Το ειδικό αυτό τέλος που εισπράττουν οι Ο.Τ.Α. Α' βαθμού δεν υπόκειται σε φόρο εισοδήματος με βάση τις διατάξεις του ν. 4172/2013, δεδομένου ότι έχει κριθεί νομολογιακά ότι αποτελεί τέλος ανταποδοτικού χαρακτήρα, με την έννοια ότι είναι ανάλογο του οφέλους που αποκομίζει αυτός που χρησιμοποιεί τον παραχωρούμενο δημοτικό χώρο (σ.σ. βλέπε και την απόφαση ΔΕΑΦ Β 1147493 ΕΞ 2015/12.11.2015).

Ας δούμε το παρακάτω σχεδιάγραμμα που περιγράφει την ανωτέρω περίπτωση:


ii. Παραχώρηση από τους Ο.Τ.Α. κατόπιν δημοπρασίας του υπολοίπου 70% των περιπτέρων σε τρίτους οι οποίοι καταβάλουν στους Ο.Τ.Α. το σχετικό μίσθωμα

Στην περίπτωση αυτή οι τρίτοι καταβάλουν στους Ο.Τ.Α. ένα μίσθωμα, το οποίο για τους Ο.Τ.Α. αποτελεί εισόδημα από ακίνητη περιουσία σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 39 του ν. 4172/2013, λαμβανομένων υπόψη όσων έχουν γίνει δεκτά με το αριθ. ΔΕΑΦ Β 1083083 ΕΞ 2015/17.6.2015 έγγραφο για το μίσθωμα από την παραχώρηση του δικαιώματος απλής χρήσης αιγιαλού, παραλίας, κ.λπ. (σ.σ. δείτε και την απόφαση ΔΕΑΦ Β 1147493 ΕΞ 2015/12.11.2015).

Σημείωση: Το ίδιο ισχύει και για τα ποσά που εισπράττουν οι Ο.Τ.Α. Α' βαθμού από τον μισθωτή στον οποίο έχει περιέλθει το δικαίωμα εκμετάλλευσης της χρήσης των θέσεων του περιπτέρου, λόγω θανάτου του αρχικού δικαιούχου, σύμφωνα με τις διατάξεις της περ. 7 της υποπαραγράφου ΣΤ2 του άρθρου πρώτου του ν. 4093/2012, καθώς στην περίπτωση αυτή το μίσθωμα καταβάλλεται πλέον απευθείας από τον τρίτο δικαιούχο στον Ο.Τ.Α.

Ας δούμε το παρακάτω σχεδιάγραμμα που περιγράφει την ανωτέρω περίπτωση:

 


iii. Μίσθωση σε τρίτους του δικαιώματος εκμετάλλευσης περιπτέρου

Στις περιπτώσεις εκείνες στις οποίες οι ανάπηροι, κ.λπ. (σ.σ. που ανήκουν στο 30% που αναφέραμε ανωτέρω) ή οι τρίτοι (σ.σ. που ανήκουν στο 70%), παραχωρούν περαιτέρω το δικαίωμα εκμετάλλευσης του περιπτέρου σε άλλους, τότε το εισόδημα που αποκτούν θεωρείται ως εισόδημα από χρήση δικαιώματος (άρθρο 38 του ν. 4172/2013), καθόσον φέρει όλα τα εννοιολογικά χαρακτηριστικά του δικαιώματος και φορολογείται σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 3 του άρθρου 40 του ν. 4172/2013 με ποσοστό είκοσι τοις εκατό (20%).

Ας δούμε το παρακάτω σχεδιάγραμμα που περιγράφει την ανωτέρω περίπτωση:


Σημείωση: Το ανωτέρω σχεδιάγραμμα ισχύει και στην περίπτωση που κάποιος τρίτος (που ανήκει στο 70% που αναφέραμε παραπάνω) παραχωρήσει σε κάποιον άλλον το δικαίωμα εκμετάλλευσης του περιπτέρου.

Προσοχή: Σχετικά με το φορολογικό έτος 2014, αλλά και για την παρακράτηση φόρου μέχρι 30/9/2015 και από 1/10/2015, σύμφωνα με την ΠΟΛ.1229/15.10.2015 έγιναν γνωστά τα εξής:

Στις περιπτώσεις που κατά το φορολογικό έτος 2014, ο εκμισθωτής δεν δήλωσε στην δήλωση φορολογίας εισοδήματος φυσικών προσώπων (έντυπο Ε1) ορθώς το εισόδημα αυτό, οφείλει να υποβάλλει μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2015 τροποποιητική δήλωση στην Δ.Ο.Υ. που υπάγεται και να συμπληρώσει τον κωδικό 671-672 του Πίνακα Δ1, χωρίς να επιβληθούν από την Φορολογική Διοίκηση κυρώσεις.

Εάν δεν έγινε από τον μισθωτή, κατά το φορολογικό έτος 2014 η παρακράτηση που προβλέπεται από τις οικείες διατάξεις, δεν υπάρχει υποχρέωση καταβολής παρακρατούμενου φόρου με υποβολή σχετικής δήλωσης. Ομοίως, το ίδιο ισχύει και για τις πληρωμές που ήδη έγιναν μέχρι την 30/09/2015, κατά τις οποίες δεν πραγματοποιήθηκε παρακράτηση.

Επισημαίνεται όμως ότι, για όσες πληρωμές γίνουν από την 01/10/2015 και στο εξής, υπάρχει η υποχρέωση παρακράτησης και απόδοσης φόρου μέσα στις προθεσμίες που ορίζει ο νόμος με την παρ. 7 του άρθρου 64 του ΚΦΕ, δηλαδή μέχρι το τέλος του δεύτερου μήνα από την ημερομηνία καταβολής του δικαιώματος. Μετά το πέρας της προθεσμίας, θα επιβάλλονται οι προβλεπόμενες από τον Κ.Φ.Δ. κυρώσεις.


Επισημαίνεται ότι, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 61, της περ. γ' της παρ. 1 του άρθρου 62 και της περ. γ' της παρ. 1 του άρθρου 64 του ΚΦΕ (ν. 4172/2013), το πρόσωπο που ασκεί την επιχειρηματική δραστηριότητα εκμετάλλευσης περιπτέρου, υποχρεούται κατά την πληρωμή του δικαιώματος να παρακρατεί φόρο είκοσι τοις εκατό (20%) από τον δικαιούχο του δικαιώματος και κάτοχο της άδειας λειτουργίας περιπτέρου.

Όταν τα δικαιώματα εισπράττονται από φυσικό πρόσωπο που δεν ασκεί επιχειρηματική δραστηριότητα σχετική με τα δικαιώματα, με την παρακράτηση αυτή του φόρου 20% εξαντλείται η φορολογική του υποχρέωση για το συγκεκριμένο εισόδημα (σχετ. ΠΟΛ.1042/4.3.2013).

IV. Πως αποδίδεται ο φόρος 20%

Στην ΠΟΛ.1011/2.1.2014, ορίζεται το έντυπο και ο τρόπος υποβολής της εν λόγω δήλωσης για την απόδοση του 20% από δικαιώματα, κ.λπ. Μέχρι στιγμής δεν έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία για την ηλεκτρονική υποβολή των δηλώσεων αυτών (δεν υπάρχει εφαρμογή μέχρι σήμερα) και ουσιαστικά ο μόνος τρόπος για την υποβολή της δήλωσης και της απόδοσης του φόρου αυτού είναι μέσω των Δ.Ο.Υ. σε χειρόγραφη μορφή. Να σημειώσουμε ότι αρκετοί συνάδελφοι υπέβαλαν δηλώσεις -που αφορούσαν στην περίοδο μετά την 1/10/2015- για την απόδοση του εν λόγω φόρου 20% για τα δικαιώματα αυτά, μέσω της προσωρινής δήλωσης παρακρατούμενου φόρου από αμοιβές επιχειρηματικής δραστηριότητας, κάτι όμως που δεν είναι ορθό βάσει των κείμενων διατάξεων.

Βέβαια, είναι απολύτως δικαιολογημένη η γενικότερη σύγχυση που επικρατεί στο χώρο μας γύρω από το ζήτημα της φορολόγησης του συγκεκριμένου δικαιώματος, αλλά και της αντιμετώπισης της φορολόγησης των περιπτέρων γενικότερα. Για το λόγο αυτό θα πρέπει η φορολογική Διοίκηση να δώσει λύση στο ζήτημα αυτό έτσι ώστε να αποκατασταθεί το πρόβλημα που έχει δημιουργηθεί.

 

V. Σχετικές αποφάσεις

i. Αριθμ. πρωτ.: 23463/6.6.2014 Άρθρο 76 ν. 4257/2014 (ΦΕΚ 93 Α΄ 14-4-2014) «Επείγουσες ρυθμίσεις αρμοδιότητας Υπουργείου Εσωτερικών»

ii. ΠΟΛ.1213/22.9.2015 Φορολογική μεταχείριση του εισοδήματος από εκμίσθωση του δικαιώματος εκμετάλλευσης περιπτέρου

iii. ΠΟΛ 1229/2015 ΘΕΜΑ: Συμπλήρωση της ΠΟΛ.1213/22.9.2015 «Φορολογική μεταχείριση του εισοδήματος από εκμίσθωση του δικαιώματος εκμετάλλευσης περιπτέρου»

iv. Αριθ. πρωτ.: ΔΕΑΦ Β 1083083 ΕΞ 2015/17.6.2015 Χαρακτηρισμός του ανταλλάγματος (μίσθωμα) που αποκτούν οι ΟΤΑ από την παραχώρηση του δικαιώματος απλής χρήσης αιγιαλού, παραλίας, όχθης και παρόχθιας ζώνης μεγάλων λιμνών και πλεύσιμων ποταμών ως εισοδήματος από ακίνητη περιουσία, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 39 του ν. 4172/2013

v. Αριθ. πρωτ.: ΔΕΑΦ Β 1147493 ΕΞ 2015/12.11.2015 Φορολογική μεταχείριση των ποσών που εισπράττουν οι Ο.Τ.Α. από την παραχώρηση του δικαιώματος χρήσης θέσεων περιπτέρων και κοινόχρηστων χώρων, καθώς και των ποσών που εισπράττουν σε περίπτωση θανάτου του αρχικού δικαιούχου της χρήσης του περιπτέρου, μετά την έναρξη ισχύος του ν. 4172/2013


VΙ. Επίλογος

Είναι φανερό ότι για το ζήτημα αυτό έχει δημιουργηθεί μεγάλη σύγχυση σε όλους τους συναδέλφους και για το λόγο αυτό ευθύνεται αποκλειστικά η φορολογική Διοίκηση που αφενός μεν καθυστέρησε να ερμηνεύσει τις διατάξεις που αφορούν στο θέμα που αναλύουμε σήμερα, αφετέρου δε, ακόμη και ο τρόπος ερμηνείας που δόθηκε είναι δυσνόητος. Επίσης, το γεγονός ότι ακόμη και σήμερα δεν έχει τεθεί σε παραγωγική λειτουργία η ηλεκτρονική εφαρμογή για την υποβολή των συγκεκριμένων δηλώσεων για την παρακράτηση του φόρου 20% επί των δικαιωμάτων, ενισχύει την αβεβαιότητα από πλευράς των συναδέλφων και δημιουργεί περαιτέρω προβλήματα.

Για τους λόγους αυτούς πρέπει να δοθούν λύσεις και εν προκειμένω απαιτείται να δοθεί νέα παράταση στην προθεσμία υποβολής των τροποποιητικών δηλώσεων φορ. εισοδήματος που αφορούν στο έτος 2014 (σ.σ. που εξέπνευσε στις 31/12/2015) ώστε να μην επιβάλλονται οι κυρώσεις του Κ.Φ.Δ. και επιπλέον να λυθεί το πρόβλημα για όσους λόγω της σύγχυσης που δημιουργήθηκε απέδωσαν το φόρο μέσω της εφαρμογής για την υποβολή προσωρινής δήλωσης παρακρατούμενου φόρου από αμοιβές επιχειρηματικής δραστηριότητας.

Πηγή: Taxheaven